Diabetes

Wat is diabetes?

 

Diabetes wordt ook wel suikerziekte genoemd in de volksmond, deze ziekte heeft verschillende oorzaken, er bestaat type 1 en type 2 diabetes, ook bestaan er nog enkele zeldzame vormen van diabetes:

 

Type 1 diabetes:

 

Dit is een auto- immuun ziekte, dwz dat het immuunssteem de insulineproducerende cellen in de pancreas verkeerdelijk aan ziet als lichaamsvreemd en die cellen dan aanvalt, waardoor de cellen geen insuline meer aanmaken.

Type 1 diabetes wordt ook wel insuline afhankelijke diabetes genoemd, omdat het lichaam helemaal geen insuline meer kan aanmaken. Het lichaam kan de suiker niet meer opnemen in de daarvoor bestemde cellen om daar als energiebron te fungeren en daardoor gaat de bloedsuikerspiegel stijgen. Bij mensen en veel dieren kan er dan levenslang insuline gespoten worden, zodat de bloedsuikerspiegel onder controle kan blijven. Hamsters zijn echter te klein en het enige wat je kan doen is met een dieet proberen om zo lang mogelijk een gevaarlijk hoge bloedsuiker in het bloed te voorkomen, maar helaas lukt dat nooit volledig en de hamster sterft meestal jong door diabetische ketoacidose. Hierover straks meer.

Type 1 diabetes is erfelijk en ontstaat meestal op jonge leeftijd, gemiddeld tussen de 2 en 6 maanden.

 

Verschijnselen:

*veel drinken ( meer dan 5 ml per 24 uur)

*veel plassen

*jeuk ( verschijnsel doordat de nieren slechter gaan functioneren)

*vermoeidheid

* hyperactief

 

Deze laatste 2 verschijnselen kunnen elkaar afwisselen of kan per hamster verschillend zijn, vermoedelijk voelen hamsters zich bij een te hoge bloedsuikerspiegel hyperactief, maar bij een te lage bloedsuikerspiegel juist onwel en vermoeid. Bij wisselende bloedsuikers kan dat gedrag dus ook ineens omslaan; het ene moment loopt de hamster hyperactief rond, om even later ter plekke, soms op de onmogelijkste plekjes, ineens te gaan slapen.

 

Ketoacidose:

 

De levensbedreigende ketoacidose ontstaat wanneer de bloedsuiker erg hoog blijft en er geen insuline is, het lichaam haalt de meeste energie uit  glucose, maar zonder insuline lukt dat niet. Het lichaam gaat dan vetten afbreken en verbranden, daarbij komen afbraakproducten in het lichaam terecht, de ketonen. De bloedwaarden tonen een zeer hoge glucose en zeer hoge ketonengehalte aan, dit noemt men ook wel verzuring van het bloed.

Het duidelijkste verschijnsel wat je ziet bij je hamster is dat deze steeds grotere hoeveelheden gaat drinken en plassen, de urine krijgt een specifieke acetongeur en de hamster vermagert zienderogen. Na een tijdje gaat je hamster uitdrogingsverschijnselen vertonen: de huid blijft rechtop staan als je er zachtjes in knijpt.

De hamster zal uiteindelijk suf worden, slaperig, voelt zich duidelijk niet lekker en gaat in coma, daarna volgt meestal snel de dood.

Lijnen bij de Campbelli Dwerghamsters waar type 1 diabetes in voor komt, moeten resoluut worden gestopt, dit kan enkel door alle hamsters goed op te volgen, nieuwe baasjes te informeren zodat zij diabetes ook herkennen en met hen contact onderhouden. Deze vorm van diabetes vererft zeer waarschijnlijk recessief en polygenetisch, dus is niet altijd direct duidelijk, er kunnen enkele generaties overheen gaan en maar pas tot uiting komen wanneer 2 dragers samen ukken op de wereld zetten.

 

Type 2 diabetes:

 

Deze vorm van diabetes komt erg veel voor en komt doordat het lichaam onvoldoende reageert op de geproduceerde insuline waardoor de bloedsuikerspiegel stijgt.

Type 2 diabetes is een stofwisselingsziekte.

De verschijnselen zijn hetzelfde als bij type 1 diabetes, maar gaat over het algemeen geleidelijker: risicofactoren zijn overgewicht, te weinig beweging en verkeerde voeding.

Dit begint meestal op iets oudere leeftijd, gemiddeld vanaf 8 mnd, maar kan ook vroeger of later optreden. Deels is dit ook genetisch, de Campbelli is er gevoelig voor, maar door te zorgen voor een gezonde voeding, voldoende beweging en een gezond gewicht, kan je type 2 diabetes heel goed voorkomen.

Zelfs wildvang Campbelli’s zijn gevoelig voor type 2 diabetes, die aanleg kunnen we er dus niet uit selecteren vind ik, maar kunnen we enkel voorkomen door een voeding aan te bieden die zo natuurlijk mogelijk is, zonder toegevoegde suikers, vitaminen, honing, melasse en andere door de mens toegevoegde producten. Verder door te zorgen voor voldoende beweging; verblijf groot genoeg, graafmogelijkheden, renmogelijkheden door voldoende groot looprad of in een groep verschillende loopwielen aan te bieden.

Hamsters met type 2 diabetes kunnen een normale leeftijd bereiken bij een goede voeding, verzorging en huisvesting, ze zijn wel wat gevoeliger voor andere gezondheidsproblemen, zoals: urineweginfectie, slechte wondgenezing en infecties in het algemeen. Een goede hygiëne en observatie is dus van groot belang.

Wat erfelijkheid betreft is mijn ervaring tot nu toe dat dit daar niet echt mee te maken heeft bij type 2, de aanleg is er van nature, dit kan je niet bijsturen, tenzij je gaat selecteren op dieren die deze ziekte niet krijgen ondanks een verkeerde voeding, maar dat is mijns inziens niet diervriendelijk. Ik had enkele jaren geleden, toen ik uit onwetendheid nog hamstervoer gaf met geperste brokken (toegevoegde vitaminen en bijproducten zitten er standaard in) veel hamsters met diabetes type 2, maar sinds ongeveer een jaar geef ik natuurlijke voeding en sinds die tijd heb ik geen enkele hamster meer gehad met diabetes type 2 en degenen die het al hadden doen het uitermate goed nu en behalen een normale leeftijd.

Sommige mensen zeggen over het natuurlijk voeren: zo kan je de zieke diertjes er niet uit selecteren. Op type 2 kan je dan inderdaad niet gaan selecteren, maar dat vind ik zelf ook niet nodig, want de aanleg ervoor zit nu eenmaal van nature in de Campbelli Dwerghamsters, zoals er nog dieren zijn die hier van nature gevoelig aan zijn, zoals bijv degoe’s, als je degoe’s op verkeerde voeding zet is dat hetzelfde als ‘ je zorgt er zelf voor dat je diertje suikerziekte krijgt’. Net als bij mensen: stop je jezelf vol met suiker, dan is de kans dat je diabetes type 2 krijgt heel erg groot, al zeker wanneer je er genetisch gevoelig voor bent, maar ook wanneer je dat niet bent, doe je dat beter niet.

Bij hamster eigenaren spreken ze soms ook over ‘normale’ voeding en ‘speciale’ voeding, ik vind dat zelf heel vreemd, al begrijp ik dat wel. Normale hamstervoeding zie je in alle winkels; dierenwinkels, online winkels, supermarkten en zelfs bij dierenartsen, die ontwikkeld zijn in samenwerking met dierenartsen.

Mijn mening is: eigenlijk is dit geen ‘normale’ hamstervoeding, het is door de mens bereid: de samenstelling, de hoeveelheid vetten, de juiste dosering vitaminen, geperste brokken voor de tandafslijting.

Wat is ‘speciale’ voeding? Dat is eigenlijk, mijns inziens, helemaal geen speciale voeding en al zeker geen suikervrije voeding, maar wèl vrij van toegevoegde producten. Ik vind dit natuurlijke voeding en persoonlijk noem ik dit juist ‘normale voeding’: het is samengesteld uit de natuurlijke graszaden, onkruidzaden, bloesems en insecten, net zoals ze in de natuur eten. Tandafslijting gebeurd niet, zoals velen denken, door harde brokken te eten, maar juist door de hele dag door te eten en ook aanbod van hooi is hierbij van groot belang.

Brokken zijn erg verzadigend, de hamster eet er wat van en heeft voor lange tijd genoeg, maar de tandjes van knaagdieren zijn bedoeld om constant te knabbelen, dat kan enkel bij voer waarbij ze veel moeten pellen ( pitten en zaden), bij hooi waar ze veel aan moeten knabbelen, niet enkel om te eten, maar ook om hun nest mee te bouwen en dus de te lange hooisprieten gaan kortwieken.

Uiteraard moet je nooit zomaar voer gaan mengen, dit is het werk van de specialisten hierin, helaas doen veel mensen dit wel, met gezondheidsproblemen als gevolg.

Wat ik zelf doe is:

Per dag per hamster 1 koffielepel Clamazis Campbelli Mix rondstrooien in het verblijf

Dit rondstrooien zorgt ervoor dat de hamsters ernaar moeten zoeken, dit geeft gelijk voldoende beweging en bezigheid, bovendien geeft dit iedere hamster, vanwege het groepsleven van belang, evenveel kans om de verschillende zaden en pitten op te nemen en niet één diertje dat met al het lekkerste kan weg zijn.

Minstens 3x per week geef ik s’avonds verse groenten, zoveel als er in één nacht wordt opgegeten.

Vers (kruiden)hooi is altijd in voldoende mate ter beschikking.

Vers drinkwater is uiteraard altijd aanwezig, in drinkflesje of in een stevige ondiepe drinkbak op een verdieping.

 

Zeldzame typen diabetes:

 

Dit wordt ook wel secundaire diabetes genoemd, dit wilt zeggen diabetes ten gevolge van andere ziekten, genetische defecten of syndromen, bepaalde afwijkingen en infecties of ten gevolge van bepaalde medicijnen.

  • Cushing syndroom
  • DNA defect, kan dan ook samengaan met doofheid
  • Ziekten van de pancreas
  • Immunologische afwijkingen
  • Genetische afwijkingen van de insulinewerking
  • Als gevolg van infecties
  • Genetische syndromen ( bij de mens bijv down syndroom)
  • Medicijnen, zoals bijv corticosteroïden, die nogal eens voorgeschreven worden bij jeuk of neurologische aandoeningen.

In hoeverre deze zeldzame soorten diabetes van toepassing zijn op hamsters, weet ik niet, maar ik geloof wel dat bepaalde genetische defecten kunnen leiden tot diabetes, dit kan een toevallig defect zijn, een erfelijk defect, of bijv door inteelt.

Het valt me wel op dat in enkele lijnen wel erg veel problemen tegelijkertijd ontstaan: oogproblemen, blindheid, doofheid, tandproblemen en diabetes. Dit doet me sterk denken aan een gendefect, in ieder geval moet zo’n lijn direct volledig gestopt worden, want de erfelijkheid daarvan is duidelijk aanwezig.

 

Wat te doen wanneer je hamster diabetes heeft?

 

Type 1 en 2 heeft als enige verschil dat type 1 sowieso dodelijk is en type 1 belang heeft bij enkele producten die goed zijn voor een verlaging van de bloedsuikerspiegel en/of voor de verlaging van de ketonenwaarde in het bloed, ook hebben diertjes met type 1 meer calorieën nodig en diertjes met type 2 juist minder calorieën. Verder is onderstaande van toepassing op alle soorten diabetes, tenzij anders erbij genoteerd staat.

  • Natuurlijke voeding als hoofdvoer, bijv Clamazis Campbell Mix
  • Bij type 2 de voeding rondstrooien, bij type 1, zeker bij ondergewicht, beter in een bakje aanbieden en evt mixen en als papje geven met bijv wat gemalen pijnboompitjes erdoor of wat olvarit of iets anders wat graag gegeten wordt; bij type 1 is het belangrijker dat het diertje wat eet, dan dat het goed of slecht is voor diabetes vind ik persoonlijk, uiteraard geen overdreven zoete dingen geven, dan gaat t diertje zich slecht voelen.
  • Voldoende vezels: groenvoer, zoals andijvie, veldsla, ijsbergsla, boerenkool, komkommer, witloof, brocolli, ook taugé oftewel sojascheuten zijn heel geschikt. Verder zitten er veel vezels in (kruiden) hooi en gedroogde bloesems, kruiden zoals gedroogde weegbree, brandnetelbladeren en om te knabbelen zijn brandnetelwortels erg geschikt.
  • Kamillebloesems, evt in de vorm van kamillethee, is erg goed om het ketonengehalte in het bloed te doen verlagen, vooral van toepassing dus bij diertjes met type 1 diabetes.
  • Boekweit is bloedsuikerverlagend, dit zit al door de Clamazis Campbelli Mix, maar mag gerust wat extra gegeven worden aan diertjes met diabetes.
  • Voor type 1 diabetes diertjes raad ik aan om ze elke dag zo’n 25 fenegriekzaadjes te geven, dit verlaagd de bloedsuikerspiegel. Geef dit best niet aan hamsters zonder diabetes en bedenk wel dat de urine van je hamster ernaar gaat ruiken, dit ruikt een beetje curry-achtig.
  • Als je hamster erg veel drinkt, is het raadzaam om een drinkbakje aan te bieden naast een drinkflesje, dit om ten eerste te voorkomen dat het drinkflesje niet zo goed werkt en enige uren zonder water is voor een hamster met diabetes erg gevaarlijk, ten tweede omdat het drinken van grote hoeveelheden waarschijnlijk iets prettiger is voor een hamster uit een drinkbakje ipv uit een druppelflesje.
  • Bij type 1 zorgen voor voldoende calorieën, best kan je het gewicht goed opvolgen en aan de hand daarvan meer calorie-rijke producten aanbieden, zoals wat extra nootjes, uiteindelijk gaat het diertje toch afvallen, zonder insuline kan dat nu eenmaal niet anders, van het moment dat je ziet dat het erg snel bergafwaarts gaat, is het soms beter om je hamster te laten inslapen, er is toch geen genezing mogelijk helaas.
  • Bij type 2 zorgen voor voldoende beweging: zorg voor een ruim verblijf, liefst groter dan 80 x 50 cm bodemoppervlakte, een dikke laag bodembedekking van minstens 10 cm en voldoende grote loopwielen, daarbij kijken per hamster wat ze leuk vinden om te doen: de één loopt graag in een wiel, de ander liever op een saucer, weer een ander wilt liever veel graven en door tunnels rennen.
  • Zorg voor een goede hygiëne: grote en schone zandbakjes met chinchillazand, als er geplast wordt in het zaagsel, dit dagelijks verversen, andere plaatsjes waar geplast wordt zoals loopwielen, plateaus, huisjes, dit goed schoon houden. Dit vanwege een groter risico op infecties bij hamsters met diabetes.
  • Neem regelmatig een diabetestestje af: ik raad aan om hiervoor de combur 9 urinetestjes te gebruiken, deze test leest namelijk niet enkel glucose af, maar ook ketonen, infecties, nier- en leverfuncties, wat ook van groot belang is, want zijn extra risico’s en bijv enkel een glucose test afnemen kan een valse test zijn wanneer er bijv bloed in de urine zit door een infectie.
  • Stress zoveel als mogelijk proberen te voorkomen, want dat kan een zeer negatieve invloed hebben op de diabetes: geen verhuizing naar een ander baasje, geen nieuwe koppeling, liefst in de groep laten zolang het diertje aanvaard blijft, zo niet, best met één of enkele vriendjes uit de groep samen laten of desnoods apart huisvesten. Veranderingen zoveel als mogelijk vermijden.

Conclusie:

 

Diabetes is een wijd verspreid probleem bij de Campbelli Dwerghamster, dit is erg jammer en er kan zeker veel aan gedaan worden, ten eerste door een goed fokbeleid in openheid, eerlijkheid en duidelijke communicatie. De stambomen moeten hierbij zorgvuldig bijgehouden worden, elk probleem hierop vermelden en alle baasjes van de door jouw gefokte diertjes horen ingelicht te worden over eventuele verschijnselen en direct melding maken aan de fokker als er problemen ontstaan. Enkel door streng te selecteren en lijnen waarin diabetes type 1 ontstaat, al is het maar bij enkele ukken, dienen onderzocht te worden en ( evt deels) gestopt te worden. Vanwege het recessieve karakter kan het zijn dat er bij de ene combinatie van dezelfde lijn geen problemen ontstaan bij nageslacht en bij een andere combinatie wel, beide ouderdieren moeten immers drager zijn van dat gen. Bij hamsters is het helaas niet mogelijk om een genen onderzoek te verrichten nav dragerschap van erfelijke ziekten, zoals dat bij honden wel bekend is en het zodoende gemakkelijker is om de dragers uit het fokprogramma te selecteren.

Om type 2 diabetes te voorkomen is het belangrijk om, behalve een goede voeding, zorg te dragen voor een ruim verblijf, met veel loop- en graaf mogelijkheden. Overgewicht en te weinig beweging is nr 1 in het ontstaan van type 2 diabetes en kan gemakkelijk voorkomen worden.

 

Bronnen;

             www.vib.be

             www.uzleuven.be

             www.diabeteshamster.blogspot.de

             www.optimalegezondheid.com

 

Met dank aan de hulp en ervaring van Sylvia de Graaf, zij heeft haar enorm verdiept in diabetes bij dwerghamsters, doordat haar rusje Basje type 1 diabetes had, na zijn dood blijft ze haar nog steeds volledig inzetten en alle mogelijke evoluties op het gebied van diabetes bij dwerghamsters te onderzoeken en bestuderen, ook houdt ze verschillende topics bij op het hamsterforum over dwerghamsters met diabetes.

 

  • Als fokker zijnde test ik fokdiertjes minstens 3x voordat ze ingezet mogen worden, uiteraard moeten ze telkens negatief testen.
  • Mijn lijn volg ik nauwgezet op en ik werk enkel samen met fokkers die dit ook doen en waarvan ik weet dat ze bij problemen in een lijn direct alles serieus opnemen en ermee aan de slag gaan.
  • Ter voorkoming van diabetes type 2 zorg je voor de juiste voeding, voor voldoende ruimte en beweging en het voorkomen van stress door een stabiel en gelukkig groepsleven.

©